Bezdech senny a nadciśnienie

Czym jest i czym grozi nadciśnienie?

W kolejnej odsłonie naszego bloga postanowiliśmy omówić problem, z którego wagi ogromna część naszego społeczeństwa nie zdaje sobie sprawy. Wielu czytelników zaskoczy zapewne fakt, że nadciśnienie tętnicze – bo o nim tu mowa – jest najczęstszą przyczyną przedwczesnych zgonów na całym świecie!

Wiele miarodajnych badań wykazało, że wysokość ciśnienia tętniczego (BP – ang. \blood pressure\) w prosty sposób przekłada się na zapadalność na choroby układu krążenia oraz związaną z nimi śmiertelność. Do chorób tych należą: zawał serca, udar mózgu, niewydolność serca oraz choroba tętnic obwodowych. Podobna zależność wiąże występowanie nadciśnienia z niewydolnością nerek. Nadciśnienie zbiera swoje śmiertelne żniwo wśród wszystkich grup wiekowych i etnicznych, zarówno u kobiet jak i mężczyzn.

Wysokość ciśnienia krwi wyrażamy w milimetrach słupka rtęci (mm Hg), choć jednostka ta ma głównie znaczenie historyczne, gdyż wykonywanie pomiaru ciśnienia za pomocą urządzeń wykorzystujących rtęć jest już dzisiaj zabronione. Wartość ciśnienia krwi opisujemy za pomocą dwóch wartości – ciśnienia skurczowego (SBP – ang. /systolic blood pressure/) oraz rozkurczowego (DBP – ang. /diastolic blood pressure/). O nadciśnieniu mówimy wówczas, gdy średnie wartości BP (przynajmniej dwa pomiary podczas różnych wizyt u lekarza), są równe lub wyższe niż 140 mm Hg dla SBP i/lub 90 mm Hg dla DBP (w skrócie – ciśnienie powyżej 140/90). Warto wspomnieć, że u osób po 50. roku życia największe zagrożenie wiąże się z podwyższoną wartością ciśnienia skurczowego (SBP > 140 mm Hg).

Nadciśnienie w Polsce

Niestety również w Polsce nadciśnienie tętnicze stanowi najczęstszą przyczynę przedwczesnych zgonów i ma wymiar choroby cywilizacyjnej. Dane z ostatnich 20 lat wskazują że zagrożenie nadciśnieniem w naszym kraju stale rośnie. Według badania NATPOL 2011 rozpowszechnienie nadciśnienia wśród osób w wieku 18–79 lat wzrosło w ciągu 10 lat z 30 do 32%, czyli do około 9 milionów osób. Utrzymanie się obserwowanych tendencji może spowodować, że do roku 2035 liczba pacjentów z nadciśnieniem tętniczym zwiększy się o połowę. Bardzo niepokojący jest fakt, że około 30% osób nie wie, iż cierpi na nadciśnienie. Wynika to głównie z faktu, że prawie 40% dorosłych w naszym kraju po prostu nie wykonuje pomiarów ciśnienia, więc nie zna jego wartości.

Nadciśnienie wtórne

Oprócz choroby nadciśnieniowej powodowanej głównie otyłością i niezdrowym trybem życia, której objawy stopniowo nasilają się w czasie, bardzo często mamy również do czynienia z tzw. „nadciśnieniem wtórnym”. Lekarze określają je również jako „objawowe”, gdyż nie stanowi ono pierwotnej choroby, ale jest raczej objawem i następstwem innego stanu chorobowego. Nadciśnienie tętnicze wtórne występuje u 5–10% chorych na nadciśnienie. Mogą na nie wskazywać na przykład:
– nagły, znaczny wzrost ciśnienia krwi (również tzw. napadowe zwyżki ciśnienia),
– odporność nadciśnienia na leczenie farmakologiczne
– nieproporcjonalne do stopnia podwyższenia ciśnienia rozmiar jego powikłań.
Nadciśnienie tętnicze wtórne powinno być leczone przyczynowo – usunięcie przyczyny prowadzi do normalizacji ciśnienia oraz zmniejszenia ryzyka powikłań.

OBS – najczęstsza przyczyna nadciśnienia wtórnego

Czytelnicy naszego bloga domyślają się już zapewne, że piszemy o nadciśnieniu tak obszernie ze względu na jego związki z obturacyjnym bezdechem sennym. A związki te są bardzo wyraźne: U osób zdrowych, ciśnienie krwi podczas snu spada o około 10-20 mm Hg. U pacjentów cierpiących na OBS ciśnienie w czasie snu albo obniża się słabiej, albo nie spada wcale – w niektórych przypadkach może nawet wzrastać. Często występuje również podniesienie ciśnienia krwi w godzinach porannych.

Badania wykazały, że nawet u około 40-50% pacjentów z opornym nadciśnieniem tętniczym stwierdza się występowanie umiarkowanej bądź ciężkiej postaci OBS. Oznacza to, że Obturacyjny Bezdech Senny jest najczęstszą przyczyną nadciśnienia wtórnego. Sytuację pogarsza fakt, że u części chorych na nadciśnienie tętnicze objawy dzienne nawet ciężkiego OBS mogą być trudne do zaobserwowania. Ten stan rzeczy został uwzględniony m.in. w zaleceniach amerykańskich (JNC7) aby OBS traktować jako istotną i odwracalna przyczynę nadciśnienia tętniczego wtórnego.

Również Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego zaleca, aby lekarz w trakcie wizyt związanych z nadciśnieniem oceniał objawy i ryzyko występowania OBS. W przypadku pacjentów, u których OBS stwierdzono już wcześniej, jednak nie rozpoczęto terapii CPAP, zalecana jest ponowna ocena nasilenia OBS i dostosowanie metod leczenia.

Jeżeli zatem cierpisz na nadciśnienie które nie poddaje się leczeniu, może to oznaczać, że ma ono charakter wtórny. W takiej sytuacji należy postarać się o profesjonalną diagnozę bezdechu sennego, który jest najczęstszą przyczyną nadciśnienia wtórnego.

Profilaktyka nadciśnienia

Warto również podkreślić, że niezwykle ważnym elementem walki nie tylko z nadciśnieniem, ale również z OBS jest modyfikacja stylu życia, a zwłaszcza zapobieganie otyłości oraz zwiększenie aktywności fizycznej. Szacuje się, że redukcja masy ciała o 10 kg przyczynia się do obniżenia SBP o około 5–20 mm Hg. Ponadto, 30 minut umiarkowanie intensywnego, dynamicznego wysiłku aerobowego (bieganie, szybkie marsze, jazda na rowerze, pływanie) przez 5–7 dni w tygodniu powoduje obniżenie ciśnienia o 4–9 mm Hg.

Poważnymi zagrożeniami dla osób cierpiących na nadciśnienie są sól, alkohol i papierosy:
– Dieta chorych na nadciśnienie tętnicze nie powinna zawierać więcej niż 5 g soli kuchennej na dobę.
– Wypalenie każdego papierosa wywołuje istotny wzrost ciśnienia i częstości rytmu serca, który utrzymuje się przez ponad 15 minut. Lekarz badający pacjenta zgłaszającego się z nadciśnieniem powinien w ramach wywiadu, zapytać, czy jest on palący oraz – jeżeli jest – ustalić ilość wypalanych papierosów. Może rónież zaproponować pomoc farmakologiczną w rzucaniu palenia.
– Gdy nie jest możliwe całkowite wyeliminowanie spożycia alkoholu, zaleca się jego ograniczenie do 20-30g na dobę u mężczyzn i 10-20g na dobę u kobiet. Wartości te są podawane w przeliczeniu na czysty etanol (10 g czystego etanolu to około 250 ml piwa, 100 ml wina lub 25g wódki).

Pamiętajmy – nadciśnienie tętnicze często uważamy za niewinną dolegliwość, której głównym skutkiem jest jedynie pewne obniżenie komfortu życia. Nic bardziej mylnego – nadciśnienie to najgroźniejszą z chorób cywilizacyjnych naszych czasów.
Gorąco zachęcamy wszystkich czytelników do profilaktyki oraz zapoznania się z szeroko dostępnymi informacjami dotyczącymi tego schorzenia.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *